نامگذاری آلیاژها طبق استانداردهایی مثل EN 10027 برای فولادها سبب ایجاد هماهنگی و یکنواختی در شناسایی آنها در صنایع مختلف شده است. استاندارد سازی سبب میشود تا این سیستم زبان مشترک بین تمام مهندسان در سرتاسر جهان باشد. نامگذاری این آلیاژها در این استاندارد در دو بخش تعریف شدهاست. بخش اول این استاندارد به ترکیبات، خواص مکانیکی و خواص فیزیکی آلیاژها میپردازد، ولی در این مطلب قصد داریم بخش دوم که مربوط به نامگذاری آلیاژها مطابق استاندارد EN 10072 است را بررسی کنیم.
استاندارد EN 10027 چیست و چه کاربردی دارد؟
همانطور که گفتیم استاندارد EN 10027 در دو بخش تنظیم شدهاست. در بخش اول که با کد EN 10027-1 مشخص شدهاست، نامگذاری فولادها بر اساس نمادها شامل حروف و اعداد است که اشاره به ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی و یا ویژگیهایی خاص دارد. نامگذاری فولادها طبق استاندارد EN 10027 در بخش دوم، با شماره گذاری آنها صورت میگیرد. برای مثال آلیاژ st37 که فولادی ساختمانی است در استاندارد EN 10027-1 با نام S235JR شناخته میشود. حرف S نشان دهنده ساختمانی بودن این آلیاژ است که مخفف عبارت Structural Steel است. عدد ۲۳۵ نشان دهنده حداقل تنش تسلیم این فولاد (بر حسب مگاپاسکال) است. عبارت JR نیز بیانگر میزان چقرمگی این فولاد در برابر ضربه است که حدود ۲۷ ژول در دمای ۲۰ درجه سانتی گراد اعلام شده است. این فولاد با کد ۱.۰۰۳۷ در بخش دوم این استاندارد تعریف میشود.
تاریخچه استاندارد EN 10027
اولین نسخه از استاندارد EN 10027 در سال ۱۹۹۲ منتشر شد. پیش از ادغام استانداردهای اروپایی DIN، BS، Afnor و … آلیاژها با نامهای مختلف شناخته میشدند. استفاده از اعداد ۵ رقمی و سیستم حروف و اعداد توسط استاندارد DIN 17007 صورت گرفت. بعد ها با تجمیع و ادغام استانداردهای آلمانی با استانداردهای اروپایی، استاندارد DIN 17007 منسوخ شد و استاندارد EN 10027 جایگزین آن شد.
سیستم کد گذاری آلیاژها
اما در بخش دوم نامگذاری آلیاژها طبق استاندارد EN 10027 از کدهای ۵ رقمی استفاده میشود. این پنج رقم به صورت X.XXXX نوشته میشوند که نشانه قبل از ممیز، برای نام گذاری فولادها و انواع فولادهای آلیاژی، عدد ۱ است. چهار رقم بعد دسته آلیاژ را در گروه فولادها مشخص میکنند. دو رقم اول بعد از ممیز نشاندهنده گروه فولاد هستند. دو عدد آخر ویژگی خاصی را نشان نمیدهند و تنها به عنوان شمارنده در این سیستم ایفای نقش میکنند.
| دو رقم اول بعد از ممیز | گروه فولاد | زیرگروهها |
| ۰۱-۰۹ | فولادهای غیر آلیاژی | فولادهای ساده |
| ۱۰-۱۹ | فولادهای خاص(غیرآلیاژی) | فولادهای ابزار – فولاد با ویژگیهای خاص |
| ۲۰-۲۹ | فولادها خاص (آلیاژی) | فولاد ابزار |
| ۳۰-۳۹ | فولادهای | تندبر – بیرینگ – فولادهای با ویژگی مغناطیسی خاص |
| ۴۰-۴۹ | استنلس استیل | فولاد ضد زنگ – استیل مفاوم در برابر حرارت – متریال برای کاربردهای دما بالا |
| ۵۰-۸۹ | فولادهای ساختمانی – مخازن – فولادهای مهندسی | فولاد نیتراته – فولادهای عملیات حرارتی شونده – فولادهایی با جوشکاری با استحکام بالا |